De eigen bijdrage van de zorgverzekering zorgt regelmatig voor verwarring. Vooral omdat de eigen bijdrage vaak wordt verward met het eigen risico. Toch zijn het twee verschillende dingen. En er is nog een derde situatie: zorg die helemaal niet vanuit de basisverzekering wordt vergoed.
In 2026 geldt voor een aantal behandelingen, hulpmiddelen en medicijnen een wettelijke eigen bijdrage. Hoeveel je zelf betaalt, verschilt per soort zorg. Soms is het een vast bedrag, soms een percentage en soms betaal je alles boven een bepaalde maximale vergoeding.
Wat is de eigen bijdrage?
Het goede nieuws is dat je de eigen bijdrage in sommige situaties kunt beperken. Ook kan een aanvullende zorgverzekering de wettelijke eigen bijdrage geheel of gedeeltelijk vergoeden.
Inhoudsopgave
- Wat is een eigen bijdrage bij de zorgverzekering?
- Eigen bijdrage en eigen risico: wat is het verschil?
- Waarvoor geldt een eigen bijdrage?
- Hoe worden eigen bijdrage en eigen risico gecombineerd?
- Kun je de eigen bijdrage verzekeren?
- Zo voorkom je onnodig hoge eigen bijdragen
- Veelgestelde vragen over de eigen bijdrage
Wat is een eigen bijdrage bij de zorgverzekering?
Een eigen bijdrage is het gedeelte van bepaalde zorgkosten dat je volgens de regels zelf moet betalen, ook al wordt de betreffende zorg vanuit de basisverzekering vergoed.
De overheid bepaalt voor welke zorg een wettelijke eigen bijdrage geldt en hoe hoog die is. Het gaat dus niet om een bedrag dat een zorgverzekeraar zelf heeft bedacht.
De manier waarop de eigen bijdrage wordt berekend verschilt. Je kunt bijvoorbeeld een percentage van de rekening betalen, een vast bedrag per behandeling of hulpmiddel, of alle kosten boven een bepaalde vergoeding zelf betalen.
Een belangrijk verschil met zorg die helemaal niet verzekerd is: bij een eigen bijdrage valt de zorg in principe wel binnen de dekking van de basisverzekering. Alleen wordt niet de volledige rekening vanuit die verzekering betaald.
Dat klinkt misschien als een klein verschil, maar het kan financieel behoorlijk uitmaken.
Een eigen bijdrage geldt niet alleen voor volwassenen
Ook kinderen kunnen in bepaalde situaties met een wettelijke eigen bijdrage te maken krijgen. Het feit dat kinderen geen premie voor de basisverzekering betalen en geen eigen risico hebben, betekent dus niet automatisch dat iedere zorg volledig kosteloos is.
De precieze regels hangen af van de soort zorg of het hulpmiddel.
De hoogte van de eigen bijdrage kan ieder jaar veranderen
De overheid stelt verschillende bedragen jaarlijks vast. Een bedrag dat een paar jaar geleden op een website staat, kan daarom inmiddels achterhaald zijn.
De wettelijke eigen bijdrage voor bijvoorbeeld kraamzorg thuis bedraagt € 5,70 per uur. Bij een hoortoestel voor volwassenen gaat het om 25% van de kosten. Voor geneesmiddelen geldt een maximale wettelijke eigen bijdrage van € 250 per kalenderjaar.
Het is daarom verstandig om bij een geplande behandeling of aanschaf altijd naar de regels van het lopende jaar te kijken.
Eigen bijdrage en eigen risico: wat is het verschil?
Het eigen risico en de eigen bijdrage worden vaak in één adem genoemd, maar ze werken anders.
Het verplichte eigen risico bedraagt € 385 voor volwassenen. Je betaalt dit voor veel vormen van zorg uit de basisverzekering voordat de zorgverzekeraar de resterende kosten vergoedt.
De eigen bijdrage geldt alleen voor bepaalde zorg waarvoor de overheid dat heeft bepaald.
Je kunt dus met beide te maken krijgen.
Stel dat je een hulpmiddel nodig hebt waarvoor een wettelijke eigen bijdrage geldt. Eerst wordt de eigen bijdrage van de rekening afgetrokken. Het bedrag dat daarna overblijft, kan vervolgens onder het eigen risico vallen.
Een simpel voorbeeld:
Je krijgt een hoortoestel van € 1.200 en daarvoor geldt een eigen bijdrage van 25%. Je betaalt dan eerst € 300 eigen bijdrage. Van de resterende € 900 kan vervolgens nog maximaal € 385 onder je verplichte eigen risico vallen als je dat eigen risico in dat kalenderjaar nog niet hebt gebruikt.
In dat voorbeeld kan je eigen rekening dus veel hoger uitvallen dan alleen die 25%.
Het eigen risico is geen soort eigen bijdrage
Bij het eigen risico gaat het om een bedrag dat je bij veel zorg uit de basisverzekering eerst zelf betaalt. Heb je het verplichte eigen risico van € 385 eenmaal volledig gebruikt, dan hoef je datzelfde bedrag niet opnieuw te betalen voor andere zorg in hetzelfde kalenderjaar.
Een eigen bijdrage werkt anders. Die kan opnieuw verschuldigd zijn wanneer je opnieuw zorg of een hulpmiddel gebruikt waarvoor een eigen bijdrage geldt.
Dat verschil is vooral belangrijk bij hulpmiddelen.
Waarvoor geldt een eigen bijdrage?
De wettelijke eigen bijdrage geldt niet voor alle zorg. Het gaat om een beperkt aantal soorten zorg en hulpmiddelen.
De belangrijkste voorbeelden zijn hieronder samengevat.
Hoortoestellen
Voor verzekerden van 18 jaar en ouder bedraagt de wettelijke eigen bijdrage voor een hoortoestel 25% van de kosten.
Bij een duurder toestel kan de eigen bijdrage daardoor flink oplopen. Het is daarom verstandig om niet alleen naar de aanschafprijs van een hoortoestel te kijken, maar ook naar de vergoeding en de eigen bijdrage die op jouw situatie van toepassing zijn.
Voor kinderen gelden andere regels.
Kunstgebit
Voor een volledig uitneembaar kunstgebit geldt een eigen bijdrage van 25% van de kosten.
Voor een volledig kunstgebit op implantaten gelden andere percentages. Voor de onderkaak bedraagt de wettelijke eigen bijdrage 10% en voor de bovenkaak 8%.
Voor reparatie of overzetting van een volledig uitneembaar kunstgebit geldt een eigen bijdrage van 10%.
Hierbij kan daarnaast het eigen risico een rol spelen. De wettelijke eigen bijdrage en het eigen risico zijn dus niet hetzelfde.
Orthopedische schoenen
Voor orthopedische of allergeenvrije schoenen geldt een vaste eigen bijdrage.
- tot 16 jaar: € 67,50 per paar;
- vanaf 16 jaar: € 135 per paar.
Heb je binnen hetzelfde jaar een tweede paar nodig, dan kan opnieuw een eigen bijdrage gelden. Het is dus niet automatisch zo dat je na één betaling de rest van het kalenderjaar niets meer hoeft te betalen.
Pruiken en haarwerken
Bij een medisch noodzakelijke pruik of een medisch haarwerk wordt het bedrag boven € 497,50 niet vanuit de basisverzekering vergoed.
Dat betekent dat je tot dat bedrag binnen de vergoeding valt en het bedrag daarboven zelf betaalt.
Het is verstandig om vóór aanschaf na te vragen welk bedrag voor jouw situatie wordt vergoed. Een haarwerk kopen en pas daarna ontdekken dat een deel niet wordt vergoed, kan een onaangename verrassing zijn.
Brillen en contactlenzen met een medische indicatie
Een gewone bril of gewone contactlenzen vallen niet onder de basisverzekering. Dat is iets anders dan een wettelijke eigen bijdrage.
Voor bepaalde medisch noodzakelijke brillenglazen en contactlenzen bestaan wel vergoedingen vanuit de basisverzekering.
Voor medisch noodzakelijke brillenglazen bij kinderen tot 18 jaar geldt een eigen bijdrage van € 66 per brillenglas, met een maximum van € 132 per kalenderjaar.
Voor medisch noodzakelijke contactlenzen gelden eveneens specifieke regels. Bij lenzen die langer dan een jaar meegaan, bedraagt de eigen bijdrage € 66 per lens. Voor lenzen die korter dan een jaar meegaan, geldt maximaal € 132 per kalenderjaar.
Hierbij moet je goed opletten wat precies onder een medische indicatie valt. Een gewone bril kopen omdat je slecht ziet, maakt deze nog niet tot een hulpmiddel waarvoor de basisverzekering een vergoeding geeft.
Kraamzorg
Voor kraamzorg thuis geldt een wettelijke eigen bijdrage van € 5,70 per uur.
De eigen bijdrage voor kraamzorg staat los van het eigen risico. Kraamzorg valt namelijk niet onder het verplichte eigen risico.
Dat is een belangrijk verschil met bijvoorbeeld ziekenhuiszorg.
Ook voor een bevalling in een ziekenhuis of geboortecentrum zonder medische noodzaak kan een eigen bijdrage gelden. De hoogte daarvan hangt samen met de situatie en de instelling.
Een medische noodzaak kan dus financieel verschil maken. Wie zonder medische indicatie in een ziekenhuis of geboortecentrum wil bevallen, doet er goed aan vooraf te controleren welke kosten voor eigen rekening komen.
Geneesmiddelen
Bij sommige medicijnen geldt een eigen bijdrage omdat de prijs van het medicijn hoger is dan de maximale vergoeding die vanuit de basisverzekering geldt.
De geneesmiddelen worden daarbij onder meer ingedeeld op basis van hun werkzame stof. Wanneer er meerdere onderling vervangbare medicijnen zijn, kan de vergoeding worden gebaseerd op een maximale vergoedingsgrens.
De maximale eigen bijdrage voor geneesmiddelen bedraagt € 250 per kalenderjaar.
Dit is een belangrijke verandering ten opzichte van oudere informatie op internet: oude artikelen noemen soms andere maximale bedragen.
Gebruik je een medicijn waarvoor mogelijk een eigen bijdrage geldt? Vraag dan bij de apotheek of zorgverzekeraar na of er een vergelijkbaar alternatief is dat wel volledig wordt vergoed. Stap uiteraard niet op eigen initiatief over op een ander medicijn; bespreek dit met je arts of apotheker.
Ziekenvervoer
Voor bepaalde verzekerden wordt vervoer naar en van een medische behandeling vanuit de basisverzekering vergoed. Daarvoor gelden wel voorwaarden.
De wettelijke eigen bijdrage voor ziekenvervoer per auto, taxi of openbaar vervoer bedraagt € 134 per kalenderjaar. Daarnaast kan het eigen risico gelden.
Niet iedereen heeft recht op vergoeding van ziekenvervoer. Er gelden specifieke voorwaarden, bijvoorbeeld bij bepaalde behandelingen of wanneer iemand vanwege een medische situatie niet op een andere manier kan reizen.
Een ambulance valt onder andere regels en kent deze eigen bijdrage niet.
Hoe worden eigen bijdrage en eigen risico gecombineerd?
Dit is misschien wel het lastigste onderdeel van de zorgverzekering.
Wanneer zowel een eigen bijdrage als het eigen risico geldt, betaal je eerst de eigen bijdrage. Het bedrag dat daarna overblijft, wordt vervolgens verrekend met je nog openstaande eigen risico.
Daarna betaalt de zorgverzekeraar het resterende bedrag dat volgens de polis wordt vergoed.
Stel dat een hulpmiddel € 1.000 kost en je daarvoor € 200 eigen bijdrage moet betalen. Er blijft € 800 over.
Heb je je verplichte eigen risico van € 385 nog helemaal niet gebruikt? Dan betaal je daarvan nog € 385 zelf.
Je totale betaling wordt dan:
€ 200 eigen bijdrage + € 385 eigen risico = € 585.
De zorgverzekeraar vergoedt in dat voorbeeld € 415.
Wat als je eigen risico al hebt betaald?
Dan wordt het interessanter.
Heb je eerder in hetzelfde kalenderjaar al € 385 aan zorgkosten onder het eigen risico gehad? Dan is je verplichte eigen risico volledig gebruikt.
In het bovenstaande voorbeeld betaal je dan alleen de eigen bijdrage van € 200, ervan uitgaande dat de rest van de zorg volgens je polis volledig wordt vergoed.
Dit is een reden waarom het moment waarop je zorg gebruikt soms invloed heeft op wat je uiteindelijk zelf betaalt.
Let ook op een vrijwillig eigen risico
Heb je gekozen voor een vrijwillig eigen risico, dan kan het bedrag dat je zelf moet betalen nog hoger zijn.
Je kan het verplichte eigen risico van € 385 vrijwillig verhogen met € 100, € 200, € 300, € 400 of € 500.
Het maximale totale eigen risico komt daarmee uit op € 885.
Een vrijwillig eigen risico kan aantrekkelijk zijn wanneer je weinig zorgkosten verwacht. Maar bij een behandeling waarvoor ook een eigen bijdrage geldt, kan de rekening behoorlijk oplopen.
Een hoge korting op je maandelijkse premie is daarom niet automatisch een goede deal.
Kun je de eigen bijdrage verzekeren?
Bij sommige aanvullende zorgverzekeringen wordt een wettelijke eigen bijdrage geheel of gedeeltelijk vergoed.
Dat verschilt sterk per verzekeraar en vooral per aanvullend pakket. De ene aanvullende verzekering vergoedt bijvoorbeeld de eigen bijdrage voor een hoortoestel tot een bepaald bedrag, terwijl een andere verzekering helemaal niets vergoedt.
Ook kan er een maximumbedrag per jaar gelden.
Het is daarom niet voldoende om te zien staan dat een aanvullende verzekering “eigen bijdragen” vergoedt. Kijk altijd naar welke eigen bijdrage wordt bedoeld en hoeveel er maximaal wordt uitgekeerd.
Een aanvullende verzekering is niet altijd voordeliger
Stel dat je een aanvullende verzekering € 20 per maand extra kost. Op jaarbasis betaal je dan € 240 premie.
Als je die verzekering alleen afsluit om een mogelijke eigen bijdrage van € 150 te verzekeren, ben je financieel niet automatisch voordeliger uit.
Daar komt bij dat een aanvullend pakket vaak nog andere vergoedingen bevat. Misschien heb je daar wel gebruik van, waardoor de totale berekening anders uitvalt.
Maak daarom niet alleen een vergelijking tussen “wel of niet verzekerd”, maar kijk naar de totale premie en alle vergoedingen waarvan je daadwerkelijk verwacht gebruik te maken.
Let op wachttijden en acceptatie
Voor aanvullende verzekeringen gelden andere regels dan voor de basisverzekering. Een zorgverzekeraar kan voor bepaalde aanvullende verzekeringen bijvoorbeeld een wachttijd hanteren of aanvullende voorwaarden stellen.
Dat is vooral relevant wanneer je al weet dat je een bepaalde behandeling of hulpmiddel nodig hebt.
Wachten tot de rekening er al ligt en dan nog snel een aanvullende verzekering willen afsluiten, werkt meestal niet.
Zo voorkom je onnodig hoge eigen bijdragen
De beste manier om minder eigen bijdrage te betalen is niet altijd een uitgebreidere verzekering afsluiten. Soms kun je de kosten al aanzienlijk beperken door vooraf de juiste vragen te stellen.
Vraag vooraf wat je zelf moet betalen
Laat een zorgverlener, leverancier of apotheek vooraf uitleggen welk deel wordt vergoed en welk deel voor eigen rekening komt.
Vraag daarbij niet alleen:
“Wordt dit vergoed?”
Maar liever:
“Wat moet ik uiteindelijk zelf betalen?”
Dat tweede antwoord is veel nuttiger. Een behandeling kan namelijk wel degelijk verzekerd zijn terwijl je toch een eigen bijdrage, eigen risico of niet-verzekerde meerkosten hebt.
Vraag naar een volledig vergoed alternatief
Bij hulpmiddelen en geneesmiddelen kan soms een alternatief bestaan dat volledig of beter wordt vergoed.
Denk bijvoorbeeld aan een ander hulpmiddel of een ander geneesmiddel met dezelfde werkzame stof.
Bij medicijnen moet je dit altijd met je arts of apotheker bespreken. Zelf stoppen of wisselen is geen goed idee.
Bij hulpmiddelen kun je daarnaast vragen welke uitvoering binnen de vergoeding valt en wat een luxere uitvoering extra kost.
Controleer of je zorgverlener of leverancier gecontracteerd is
Een eigen bijdrage en een vergoeding voor niet-gecontracteerde zorg zijn twee verschillende zaken, maar ze kunnen allebei invloed hebben op je rekening.
Bij niet-gecontracteerde zorg kan de vergoeding lager zijn dan wanneer je naar een gecontracteerde zorgverlener gaat.
Controleer daarom bij een dure behandeling vooraf of de zorgverlener een contract heeft met jouw zorgverzekeraar.
Kijk niet alleen naar de premie
Een goedkope zorgverzekering kan op papier aantrekkelijk zijn, maar als je veel zorg nodig hebt, zijn de vergoedingen en voorwaarden minstens zo belangrijk.
Bij het vergelijken van zorgverzekeringen kun je daarom beter beginnen met de zorg die je daadwerkelijk verwacht nodig te hebben.
Heb je bijvoorbeeld een hoortoestel nodig, verwacht je kraamzorg of gebruik je medicijnen waarvoor een eigen bijdrage kan gelden? Kijk dan specifiek naar de vergoeding van die zorg.
De goedkoopste polis is niet per definitie de goedkoopste oplossing.
Bewaar offertes en vergoedingsinformatie
Bij grotere zorguitgaven is het slim om vooraf een offerte of kostenoverzicht te bewaren.
Controleer vervolgens of het bedrag overeenkomt met wat je zorgverzekeraar heeft aangegeven.
Dit kan vooral nuttig zijn bij hulpmiddelen, kunstgebitten, hoortoestellen en andere zorg waarbij meerdere bedragen en vergoedingsregels door elkaar kunnen lopen.
Een verschil van een paar honderd euro ontdek je liever vóór de bestelling dan nadat het hulpmiddel al geleverd is.
Controleer ieder jaar opnieuw de bedragen
Eigen bijdragen zijn niet altijd hetzelfde. De overheid kan bedragen aanpassen en ook de voorwaarden van de basisverzekering kunnen veranderen.
Gebruik daarom geen oud overzicht van een vergelijkingssite of blog als definitieve informatie voor een behandeling die je nodig hebt.
Kijk naar het bedrag dat geldt in het jaar waarin je de zorg krijgt.
Veelgestelde vragen over de eigen bijdrage
Is de eigen bijdrage hetzelfde als het eigen risico?
Nee. De eigen bijdrage geldt alleen voor bepaalde zorg. Het eigen risico geldt voor veel zorg uit de basisverzekering voor volwassenen.
Als beide van toepassing zijn, betaal je eerst de eigen bijdrage en daarna kan het resterende bedrag onder het eigen risico vallen.
Betaal je eigen bijdrage ook als je eigen risico al op is?
Ja. Het opmaken van je eigen risico betekent niet dat wettelijke eigen bijdragen verdwijnen.
Heb je bijvoorbeeld je eigen risico al volledig betaald en krijg je daarna een hulpmiddel waarvoor een eigen bijdrage geldt, dan moet je die eigen bijdrage nog steeds betalen.
Geldt een eigen bijdrage ook voor kinderen?
Dat kan. Kinderen hebben geen verplicht eigen risico en betalen geen premie voor de basisverzekering, maar voor sommige zorg en hulpmiddelen kan wel een wettelijke eigen bijdrage gelden.
Is een gewone bril een eigen bijdrage?
Nee. Een gewone bril wordt niet vanuit de basisverzekering vergoed. Dat is iets anders dan een bril waarvoor de basisverzekering onder voorwaarden wel een vergoeding kent en waarbij een wettelijke eigen bijdrage geldt.
Moet ik de eigen bijdrage aan mijn zorgverlener betalen?
Dat verschilt. Soms wordt de volledige rekening via de zorgverzekeraar verwerkt en krijg je daarna een rekening voor het bedrag dat je zelf moet betalen. Bij andere zorg of producten kan een deel rechtstreeks bij jou in rekening worden gebracht.
Kijk daarom goed naar de factuur en de uitleg van je zorgverzekeraar.
Kan een aanvullende verzekering de eigen bijdrage vergoeden?
Ja, dat kan bij sommige aanvullende verzekeringen. Maar de voorwaarden verschillen sterk. Er kan bijvoorbeeld een maximumbedrag, percentage of specifieke dekking gelden.
Kan ik de eigen bijdrage vrijwillig verhogen om minder premie te betalen?
Nee. Een eigen bijdrage is wettelijk vastgesteld en kun je niet vrijwillig verhogen om daarmee je zorgpremie te verlagen.
Dat is anders dan het vrijwillige eigen risico. Dat kun je wel verhogen in ruil voor een lagere premie.
Hoe hoog is de maximale eigen bijdrage voor medicijnen?
Je betaalt maximaal € 250 per kalenderjaar aan wettelijke eigen bijdragen voor geneesmiddelen.
Wat is de eigen bijdrage voor kraamzorg ?
Voor kraamzorg thuis bedraagt de wettelijke eigen bijdrage € 5,70 per uur. Deze eigen bijdrage valt niet onder het eigen risico.
Wat is de eigen bijdrage voor een hoortoestel?
Voor verzekerden van 18 jaar en ouder bedraagt de wettelijke eigen bijdrage 25% van de kosten van het hoortoestel.
Waar vind ik de exacte eigen bijdrage voor mijn behandeling?
De hoogte van een wettelijke eigen bijdrage kan per soort zorg verschillen. Bij een geplande behandeling of aanschaf is het verstandig om vooraf bij je zorgverzekeraar te controleren welk bedrag in jouw situatie geldt. Kijk daarbij niet alleen naar de eigen bijdrage, maar ook naar het eigen risico, eventuele maximale vergoedingen en de vraag of de zorgverlener of leverancier gecontracteerd is.
Een eigen bijdrage hoeft op zichzelf geen reden te zijn om van een behandeling of hulpmiddel af te zien. Het belangrijkste is dat je vooraf weet wat de totale kosten voor jou zijn. Juist door de eigen bijdrage, het eigen risico en eventuele aanvullende vergoeding naast elkaar te leggen, voorkom je verrassingen achteraf.